Home » Electronic magazine "edu.e-history.kz"

Electronic magazine "edu.e-history.kz" № 3(15), 2018

Мақала XIX ғасырдағы Ресей патша үкіметіне қараған қазақ қоғамындағы әлеуметтік топ ¬«байғұстар» хақында.. Дәстүрлі қазақ қоғамының тарихына арналған арнайы монографиялық зерттеулер мен мұрағаттық құжаттарды талдау арқылы, сол уақыттардағы патша үкіметінің жарлықтары негізінде «байғұстардың» қоғамдағы орны мен әлеуметтік-тұрмыс жағдайлары талдауға алынған. Сонымен қатар байғұстардың үш тобы туралы деректер берілген. Тарихи деректер бойынша байғұстардың көбінің шаруашылықтарында жылқы болмаған, шамалыларының бір немесе екі сиыры болған байғұстардың арасында ең қайыршылары (мүлде малсыздары) және кедей шаруаларға жақын ауқаттылары болғаны туралы салыстырмалы мәліметтер талдауға алынған. ХІХ ғасырдың басында Орынборға «байғұс» қазақтардың ағылып келуіне байланысты Орынбор әскери губернаторының шешімімен 1817 жылдың 23 сәуірінде қайыр-садақа жинау мен жұмысқа жалданудың тәртібі орнатылады. Бұл жұмысты атқару Орынбор Шекара комиссиясына жүктелді. Мақала авторлары байғұстар ¬ XIX ғасырда патша үкіметінің қазақ даласын отарлау саясатының нәтижесінде дәстүрлі шаруашылығын жүргізетін жерден, малдан айырылып әбден кедейленіп, күйзеліске ұшыраған әлеуметтің бір бөлігі пайда болды деп көрсетеді. Олар шеп маңындағы станица казактарына табыс іздеп кеткен жарлы-жақыбайлар тобы. XIX ғасырдың бірінші жартысында олар едәуір топқа айналған. Байғұстар – қайыршыланған нағыз пауперлер «байғұстар» ештеңесі жоқ, жұмыс күшін сатып, күн көруге мәжүбір болған жұмысшы пролетариаттар қатарының негізін құрады деген ой түйіндейді. Кілтті сөздер: Қазақ қоғамы, жарлық, ереже, салық, алым, байғұс
Статья посвящена изучению тыловой повседневности женщин Казахстана в годы Великой Отечественной войны. На основе архивных материалов, периодической печати военных лет и воспоминаний женщин-ветеранов и тыла раскрывается роль женского труда в мобилизационной экономике Казахстана. Авторы, анализируя отдельные женские истории, попытались провести комплексный анализ повседневной жизни женщин в тылу. Авторы приходят к выводу, что жизненный уровень подавляющей части женского населения страны за годы войны катастрофически снизился. В течение всей войны условия труда и быта женщин оставались крайне тяжелыми, но во имя Победы женщинам пришлось мужественно переносить все трудности. Ключевые слова: Великая Отечественная война, Казахстан, женщины, военная повседневность, тыловая повседневность, женские истории, уровень жизни.
Особое место в творчестве В.П. Юдина занимает могульская проблематика, точнее говоря вопросы истории Могулистана, Могулии, а также роль могульского этноса в истории Центральной Азии. В данной статье раскрываются основные аспекты, касающиеся вопросов казахско-могульских отношений в научном наследии В.П. Юдина. В большинстве своих трудов он отражает этническую связь могулов с казахами, киргизами, уйгурами и т.д. Ключевые слова: могулы, народы, Могулистан, казахи, источники, отношения, этнические связи.
Мақалада Қазақстан тарихы оқулығын дайындау барысында оқушылар мен студенттердің жаңа дүниетанымын қалыпастыруда рухани құндылықтарды және оның бағыттарын ескеру жөніндегі і авторлардың көпжылдық тәжірибелері қарастырылады. Авторлар оқулықпен жұмыс істеудің көпқырлы үрдісі барысында ұлттық тарихтың барлық кезеңдерінің өзекті мәселелерін анықтай отырып, көптеген сауалдар тастай отырып, тарихшылар мен әріптестерін ашық әңгімеге шақырады. Сондай-ақ оқулық пен оқу құралындағы жаңалықтар қарастырылып, өткен ғасырдың оқулықтарымен салыстыру жасайды. Түйін сөздер: оқулық, дерек көздері, мұрағат, рухани құндылықтар, жастарды тәрбиелеу, тұжырымдама, Қазақстан тарихы, ұлттық идея.
Мақалада инновациялық мүмкіндіктер, көпсалалы мәдениет тұрғысынан, пәнаралық байланыс және оқушылардың жас ерекшеліктері ескеріле отырып дайындалған қазақстандық оқулықтардың үлгісіне арналған. Тарихи өткен мен, тарихи мұраны біріктіретін Қазақстан мен Ресейдің түркі-славяндық өзара ықпалы да қарастырылады. Түйін сөздер: инновация, мектеп оқулықтары, мәдени байланыстар, әлемдік-тарихи үдеріс, түркі-славяндық қарым-қатынас, мәдениетаралық байланыс.
Өзбекстан тәуелсіздігін Оңтүстік Корея 1991 жылдың желтоқсанында алғаш таныған уақыттан бастап екі ел арасындағы кең ауқымды екіжақты саяси және экономикалық ынтымақтастық дами түсті. Сол жылы екіжақты сауда, инвестицияларды қорғау, ғылыми-техникалық ынтымақтастық, визалық қолдау меморандумына қол қойылған болатын. 1992 жылғы Сауда келісіміне сай екі ел арасында неғұрлым тиімді қолайлы ахуал орнатылды. Соңғы жылдардағы (2015-2017 жж.) өзара тауар айналымы тұрақты түрде 2 млрд. АҚШ долл. асады. Түйін сөздер: Орталық Азия, Өзбекстан, Оңтүстік Корея, дипломатия, инвестициялар, транспорт, мәдениет.
Мақала Қазақстан мен Австрия арасындағы ынтымақтастық сұрақтарын зерттеуге бағытталған. Қазақстанның тәуелсіздігін Еуропалық мемлекеттер, соның ішінде, Австрия да, 1991 жылы танығандығы белгілі. Осы жылдар кезінде экономика маңызды салаларының белгілі нормативтік-құқықтық базасы құрылды. Көлік, өзара инвестицияны қорғау, Акционерлік қоғам және бірлескен мекемелер құру аймағында бірнеше құжатқа қол қойылды. Австриялық компаниялар өнеркәсіп, агроөнеркәсіптік кешен, банк жүйесінде жұмыс істейді. Түйін сөздер: Қазақстан, Австрия, дипломатия, саясат, экономика.
В статье описывается содержание учебных программ в мусульманских школах Казахстана. В статье рассматриваются различные источники и литература, в том числе изучение постреволюционной литературы во второй половине XX века и в начале XXI века. Новые этнографические материалы дадут более широкий взгляд на содержание образовательных программ в мусульманских школах. Учебно-методическая литература в мусульманских мектебах была представлена как рукописными, так и печатными учебниками и учебными пособиями. Под учебниками и учебными пособиями понимались специально написанные по отдельным дисциплинам книги. В мусульманском мектебе широко использовались рукописные книги. Большой популярностью пользовались рукописные учебные книги. Можно сделать вывод, что использовавшиеся до 1917 г. учебные программы и планы составлялись в соответствии с требованиями педагогики и методики преподавания. Хотя и были попытки создания единой учебной программы, она в принципе не смогла стать обязательной для всех мусульманских тюркских учебных заведений из-за отсутствия единого координирующего центра. Ключевые слова: мусульманские школы, казахская литература, ислам, культура, религиозно-духовная литература, учебная программа, этнография казахов
В статье описываются сведения о мусульманских учебных заведениях, количестве учащихся в мектебе и медресе и тенденции их развития в Степном крае. Рассматриваются различные источники, литература, данные переписи о количестве грамотных казахов. Статистические сведения по Степному краю, взятые из материалов экспедиций не показывают полной картины грамотности среди казахов. Так, по данным Н. М. Ядринцева, в 1880 году число мусульманских школ в Западной Сибири составляло 51, в них училось 1 370 мужчин и 300 женщин. Но царская администрация не в состоянии была уследить за всеми мелкими, «потайными» школами в аулах. Определить точное количество мектебов и медресе и тенденции их развития в Степном крае представляется сложным, в виду особенностей кочевого образа жизни казахов. По данным переписи, проведенной в 1897 г., среди всех вероисповеданий самый низкий уровень по грамотности наблюдался у последователей ислама (6,7 % у мужчин и 1,1 % у женщин), которые составляли подавляющее большинство 80,84 % от всего населения края и из всего 3,35 % грамотного населения, т.е. в 24 раза был ниже уровень грамотности. В статье представлены материалы, подтверждающие, что из-за неправильного подхода в организации переписи населения произошло преуменьшение уровня грамотности казахов, обучавшихся на базе арабского алфавита. Ключевые слова: казахи Степного Края, Царская администрация, мектебы, медресе, мусульманские школы, мусульманские учебные заведения, грамотность.
В данной статье описывается этнопедагогические традиции в исламском воспитании казахских детей. В работе рассматриваются различные источники и литература послереволюционных исследований литературы во второй половине 20-го и начале XXI века. Новые этнографические материалы позволят более широко осветить содержание этнопедагогических традиции в исламском воспитании казахских детей. В истории каждого народа есть непреходящие ценности, которые передаются из поколения в поколение, из рода в род, из семьи в семью. Особую роль в реализации этой задачи играет этнопедагогика как обусловленная спецификой и .традициями этноса совокупность представлений о воспитании и системе сложившихся в их рамках средств и методов социализации личности. Принципиальная особенность современной этнопедагогики проявляется в том, что она интегрирует накопленный веками народный опыт и научные знания о закономерностях воспитания. Ключевые слова: этнопедагогика, традиция, ислам, воспитание, казахские дети, казахские семья, кочевая жизнь казахов, духовное воспитание.
1 2 3 Next