Главная » Электронный журнал «edu.e-history.kz» » Междисциплинарные исследования

Междисциплинарные исследования

Еуразия түркілерінің мәдени даму тарихында татар халқының, оның алдыңғы қатарлы зиялы қауым өкілдері маңызды рөл атқарғаны белгілі. Солардың арасында, әсіресе, татар елінің атақты ғұламасы, ірі ойшыл, тарихшы әрі теолог имам хазірет Шиһабуддин әл-Маржанидің есімі ерекше аталады. ХІХ ғасырдың 30-40 жылдары Орта Азияның рухани астаналары саналатын Самарханд, Бұхара шаһарларында жан-жақты терең білім алған ол Татарстан мектептері мен медреселерде жаңаша білім беру идеясын көтерген алғашқы ұстаздардың бірі. Оның дін, мәдениет, этнография және тарихи тақырыпта жариланған мақалалары мен кітаптары сол уақыттағы түркі халықтарының рухани және ұлттық санасын оятуға орасан ықпал етті. Мақала авторы Ш.Маржани шығармаларына шолу жасай отырып, оның қазақ тарихына қатысы бар көпке мәлім тарихи зерттеу еңбегі «Мустафад әл-ахбар...» – екі томдық кітабына тоқталады. Мақалада Маржанидің аталған еңбегіне байланысты зерттеушілердің пікірлері, кітаптың мазмұны мен құрылымына қатысты тың тұжырымдар жасалған.
В статье освещена история развития музейного дела в Северном и Восточном регионе Казахстана. Исследованы основные условия и факторы возникновения шести историко- краеведческих музеев в конце XXI и в первой половине XX вв. Показана роль создания подотделов Русского Географического общества и Обществ по изучению Казахстана в развитии краеведческого и музейного движения в Северном и Восточном Казахстане. В основе статьи лежит анализ комплекса исторических материалов, литературных, архивных и музейных источников, позволяющих достоверно изложить процесс становления краеведческих музеев северного и восточного регионов Казахстана. В ходе исследования были использованы общенаучные методы: анализ и синтез, исторический и логический методы. В статье отмечена роль отдельных личностей, благодаря организаторской и научной деятельности которых стало возможным открытие региональных краеведческих музеев. Существенным фактором возрастания общественного интереса к музейному делу стало бурное развитие массового краеведческого движения в начале 20-х годов ХХ века. В статье также делается акцент на сложности протекания процесса становления музеев, материальные трудности, отсутствие помещений, кадровая обеспеченность, упадническое состояние музеев в послевоенное время. Достаточно долго под идеологическим прессом находилась вся деятельность музеев, недооценивалось значение подлинных музейных предметов в структуре экспозиций. Пройдя сложный путь становления, музеи Северного и Восточного Казахстана имеют большое значение в изучении, сохранении и пропаганде историко-культурного и природного наследия региона, сегодня они являются подлинными научно-культурными центрами в регионах.
В статье представлена история формирования палеонтологического фонда историко-краеведческих музеев северного и восточного регионов Казахстана. На основе данных, полученных в Государственный архивах Северо-Казахстанской, Восточно-Казахстанской и Павлодарской областей выделены основные этапы в формировании коллекционного фонда музеев. В подготовке статьи использованы инвентарные книги, рукописи и отчеты текущих архивов краеведческих музеев. В статье выявлены закономерности поступления палеонтологических материалов в историко-краеведческие музеи и основные тенденции формирования палеонтологических коллекций. Выявлены формы комплектования палеонтологических коллекций музеев Северного и Восточного Казахстана и их процентное соотношение ко всему палеонтологическому фонду исследуемого региона. С учетом целевого назначения и форм доступа к ископаемым материалам палеонтологический фонд музеев можно классифицировать как коллекции с преобладанием задач хранения и коллекции с преобладанием задач использования. В статье отмечена роль музеев как центров выявления, научного изучения, хранения, консервации, реставрации, реконструкции и популяризации культурного наследия.
Мақалада Қытайдағы қазақтардың жазу тарихы, онда қолданылған қазақ әліпбилері әсіресе онда қолданылған латын әліпбиінің ерекшеліктері сарапталады.
Бұл мақалада Қазақстан мен түбі бір Орта Азия халықтарының бала туу, тәрбиелеу үрдісінде кездесетін діни наным-сенімдер мен ырым-тиымдар жөнінде жан-жақты талданған. Қазақтар мен Орта Азия халықтарының ырым-жырымдар жүйесі мен жөн-жоралғылары таразыға салынып, олардың ұқсастығы мен айырмашылығы зерделенген. Мақаланы жазу барысында көптеген ғылыми еңбектер мен этнографиялық экспедициядан жинақталған аса құнды материалдар қолданылды.