Басты бет » Материалдар

Материалдар

Сәрсембина Қ.Қ., т.ғ.к.
ӘОЖ 94 (930) ЕҢБЕКПЕН ТҮЗЕТУ ЛАГЕРЬЛЕРІ МЕН ТҮРМЕЛЕРДЕГІ ӘЙЕЛДЕР ЖАҒДАЙЫ (Сталиндік саяси қуғын-сүргін жылдарындағы)

Мақалада сталиндік саяси қуғын-сүргін жылдарында жазықсыз қудаланып, еңбекпен түзету лагерлері мен түрмелерде азап шеккен әйелдер тағдыры деректер негізінде зерделенген. Кеңестік үлгідегі тоталитарлық қоғам бас бостандығынан айырылғандар еңбегін тегін пайдалануды мақсатты түрде жоспарлап, еңбекпен түзету лагерлер жүйесін кеңінен дамытты. 1930 жылдың ортасына дейін осы мәселе тұрғысында көптеген қаулылар жарық көреді. 1930 жылдың ортасына дейін айыпталған әйелдерге арналған арнайы лагерлер болмағанымен, 1937-жылғы 15-тамыздағы ІІХК-ның № 00486 шұғыл бұйрығынан соң “Отанын сатқандардың отбасы мүшелеріне” арналған арнайы лагерлер құрылды. АЛЖИР – де жазықсыз азап шеккен аналар тағдыры тоталитарлық жүйенің қылмысы екендігі дәйектеледі. Кілт сөздер: саяси қуғын-сүргін,тоталитаризм, ұлттық сана, отбасы, саясат, мемлекет, руханилық, қуғын-сүргін шаралары

М.А. Алпысбес, д.и.н. Д.С. Ергалиева, магистр истории, ЕНУ имени Л.Н. Гумилева г. Астана, Казахстан
УДК 94 (574) К ВОПРОСУ О ВНЕШНЕПОЛИТИЧЕСКОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ СОВЕТСКОГО ГОСУДАРСТВА В ВОСТОЧНОМ ТУРКЕСТАНЕ В 1920-Е ГОДЫ ПО АРХИВНЫМ ДАННЫМ

Территория Восточного Туркестана, в силу своего уникального географического положения, а именно, расположения в самом центре Евразийского континента, оказалась под пристальным вниманием и интересом не только непосредственно России и Китая, но и многих других стран. Западные державы и Япония внимательно следили за ситуацией в регионе. Синьцзян – новые земли, некитайская часть Китая, удаленная от его центра, и оставшаяся за китайской стеной, был обречен стать не только объектом внимания международных игроков, но и сценой для решительной борьбы, иногда имевший подпольный характер. Многие государства преследовали в Синьцзяне свои интересы. Мы рассмотрим в этой статье политику Советского Союза в Синьцзяне в 20-е годы ХХ века. Советское государство унаследовало от Российской империи относительно развитую подпольную агентурную сеть. В 1920-е годы увлеченные идеями мировой революции советские лидеры стали разрабатывать планы создания на территории Синьцзяна независимой Республики, дружественной Советам. Данная статья основана на архивных документах и раскрывает внутреннюю позицию советской Компартии по отношению к Синьцзяну. Ключевые слова: казахи, уйгуры, Восточный Туркестан, подпольная деятельность, интересы держав, революция

Е. ҒАЛЫМОВ, М. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің 2 курс PHD докторанты Қазақст
821.512.122.09 ҚАЙЫМ МҰХАМЕТХАНОВ ЖӘНЕ АБАЙ ТУЫНДЫЛАРЫНЫҢ ТЕКСТОЛОГИЯСЫ

Мақалада көрнекті абайтанушы-ғалым Қайым Мұхамедхановтың Абай текстологиясын зерттеу жайы қарастырылады. Қайым Мұхамедхановтың Абай өлеңдерінің жинағын, Абай мұрасының жазылу, басылу тарихын, ұлы ақын шығармаларының текстологиясын зерттеу ісіндегі жаңа ізденістері баяндалады. Сонымен қатар, аталмыш мақалада қазақ әдебиетінде кенжелеп қалған текстология ғылымының қалыптасу, даму тарихы, теориялық-әдістемелік негіздері сөз болады. Қайым Мұхамедхановтың абайтанудағы ғылыми тұжырымдары мен пайымдаулары жайлы көрнекті қазақ ғалымдарының көзқарастары талданады. Сондай-ақ автор мақалада абайтанудың білгірі Қ.Мұхамедхановтың ұстазы, ғұлама ғалым М. Әуезовпен рухани жақындығы, ұстаз бен шәкірттің қарым-қатынасына назар аударады. М. Әуезовтің абайтану ғылымының іргетасын қалаудағы ұстаздық бағыт-бағдары мен мақсат-міндеттері және Қ. Мұхамедхановтың ғалымдық парасат-пайымы жан-жақты баяндалады. Кілт сөздер: Абай мұрасы, текстология, абайтану, автор, қолжазба, түпнұсқа, мәтін, қара сөз.

Е. ҒАЛЫМОВ, М.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты және әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің 2 курс PHD докторанты Қаз
ӘОЖ 821.512.122.09 МҰХТАР ӘУЕЗОВ ЖӘНЕ АБАЙ ТУЫНДЫЛАРЫНЫҢ ТЕКСТОЛОГИЯСЫ

Автор бұл мақалада Абай текстологиясына кенінен тоқталады. Текстолог ғалымдардың еңбектерін негізге ала отырып М.О. Әуезов, Қ. Мұхамедханов және М. Мырзахметұлы зерттеулерін талдауға алады. Мақалада Абай шығармаларының текстологиясын зерттеудің тарихы қысқаша баяндалып, қазіргі абайтану ғылымындағы бұл мәселенің көкейкесті жақтарына жете көніл бөлінеді. Сонымен қатар қазақ мәтінтану ғылымының теориялық-әдістемелік мәселелері кеңірек сөз болады. Мәтінтану ғылымын зерттеуші отандық ғалымдардың еңбектеріне шолу жасалып, көрнекті зерттеушілердің ғылыми ой-пайымдаулары зерделенеді. Түйін сөздер: мәтінтану, мәтінгер, қолжазба, көшірме, түсіндірме, абайтану, шығарма.

З.М. Төленова, Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институтының жетекші ғылыми қызметкері, т.ғ.к.
АЛАШ ТАРИХЫ - ТҰЛҒАЛАР ТАҒДЫРЫНДА: Жетісулық Алаш қайраткері Ыбырайым Жайнақовтың тарихи келбеті

Мақалада жетісулық Алаш қайраткері Ыбырайым Жайнақовтың өмірі мен қызметі туралы архив құжаттары негізінде қарастырылады. Автор негізінен қайраткердің алаштық қызметіне қатысты тоқталып, кейбір тарихи деректерді алғаш рет оқырман назарына ұсынады. Түйін сөздер: Алаш, Жетісу, Ыбырайым Жайнақов, ұлт, қайраткер, партия, азаттық