Басты бет » «edu.e-history.kz» электрондық журналы

«edu.e-history.kz» электрондық журналы № 1(09)

Мақалада Тұңғыш Президент Н.А. Назарбаевтың еңбек жолы мен еңбектері – ХХІ ғасырдағы Тәуелсіз Қазақстанның болашағын одан әрі нұрландыра түскен ел егемендігінің, мемлекеттік қауіпсіздігінің, ынтымақтастық пен перспективтілігінің флагманы екендігі туралы жазылған.
Мақалада кеңес өкіметінің ХХ ғасырдың 20-шы жылдарында жүзеге асырған дін саласындағы саясаты қарастырылады. Мақалада ғылыми әдебиет, тарихи зерттеулер, құжаттар жинақтары мен мұрағат материалдары негізінде Ресей Коммунистік (большевиктік) партиясының Орталық Комитеті қарамағындағы Дінмен күрес жөніндегі комиссиясының қызметі, оның қызметіндегі мұсылман мәселесінің қарастырылуы талданған. Автордың тұжырымдары кеңес мемлекетінің исламға және мұсылмандарға қатысты діни саясатының мәнін ашып, аталған мәселе бойынша объективті тарихи шындықты қалыптастыруға жәрдемдеседі.
Бұл мақалада И.В.Сталин бастаған большевиктер партиясы ірі мал иелерін тәркілеу саясатын бастамай тұрып-ақ, төніп келе жатқан үлкен қатерден, яғни «Астық дағдарысынан» шығу себептерін түсіндіре келіп, астықпен еркін сауда жасайтын ауқатты шаруаларға қарсы бітіспес күрес жариялауы, оның Қазақстанда жекешелер шаруашылығын одан әрі күйретуге әкеп соқтырған қайшылықты зардабы баяндалады. В.И.Сталин еңбектері талдана отырып, ҚР ПА, ҚР ҚРОМА мұрағаттарындағы деректер мен құжаттар негізінде қарастырылады. Автор кеңестік Қазақстанның империялық билік кезіндегі астықпен еркін сауда жасайтын «ауқатты шаруа» қауымының табиғатына қарсы бағытталған, адамгершіліктен жұрдай, қылмысты саясатын баяндайды. Сондықтан да оның зардаптары да аса ауыр: ауыл шаруашылығындағы дәстүрлі мал шаруашылығын табиғи ерекшеліктерге сай тиімді ұйымдастыра алатын ең іскер, білікті шаруақор адамдардан айырып, дәстүрлі шаруашылықты біржола күйретуге әкелгендігін ғылыми негіздейді. Түйін сөздер: империялық билік, И.В.Сталин, дағдарыс, мұрағат, частник, конференция, тоталитаризм, сот, қаулы, бүлік, мемлекет, қылмыс, кодекс, ауқатты, бай, жекеше.
Мақалада жастар - қоғамның жемісі және оны түрлендіруші күш екенін анықтау. Бұл шындықты түсіну өскелең ұрпаққа қатысты обьективті дұрыс саясаттың алғышарты болып табылады. Адам өмірге, келешегіне негіз болып табылатын қатынастар жүйесімен, өндіруші күштердің белгілі деңгейімен, мәдениетпен күнделікті кездесетінін ұғындыру. Өмір жолының сипаты, оның бағыты, оның түрлендіруші күші көптеген жағдайда адам басынан өткен жағдайлармен анықталады. Теориялық тұрғыда әр адам өмірде рационалды өмір сүруге құқылы, олардың іске асырылуы да асырылмауы да мүмкін, кей жағдайларда ол бірте-бірте қоғамдық дамудың ыдырауына алып келеді. Бұл көп жағдайда қоғамға, тұтас мемлекетке, олардың бұл мәселе жайлы көзқарасына байланысты болуына назар аударылады.
Бұл мақалада кеңестік идеологияның шығармашылық өнімдерді қадағалау және бақылаудың әдістері, сондай-ақ оларды жүзеге асырудың көп түрлі тәсілдері бүкіл әдебиет, өнер, шығармашылық туындыларының цензураға ұшырауы жөнінде баяндалды. Шығармашылық өнімдерін цензурадан өткізу қиямет болған кезеңде, сол рухани азық арқылы халық санасына адамгершілік құндылықтарды сіңіру мүмкіндігі де шектелді. Мақалада сонымен қатар саяси цензураны жүзеге асыру функциясы мен басқару механизмінің жүргізу тәсілдері де анықталды. Әсіресе кеңестік цензураның 1950-60 жж. Қазақ элитасына тигізген зардабын мұрағат деректері арқылы дәлелдеуге тырыстық.
Түйіндеме: мақалада Қазақстан мен Ресейдің мәдениет, ғылым мен білім саласындағы жемісті ынтымақтастығы мен оның жүзеге асу барысы қамтылған.Мәдениет, ғылым және білім саласындағы ынтымақтастық туралы жасалған келісімде, екі елдің халықтарына бір-бірінің мәдени өміріне кеңінен қатысып, тығыз араласу мақсатында орай өткізілген іс шаралар нәтижелері баяндалады. Қазақстан мен Ресейдің мәдени байланыстары арқасында екі ел арасындағы көп жоспарлы ынтымақтастық кеңейтіліп, халықтарымыздың игілігі мен гүлденуі үшін жаңа жүз жылдықта іске асырылатын мәдени саладағы жұмыстарға талдау жасалған.
Мақалада Нәзір Төреқұловтың қызмет еткен, тағдыр кешкен жылдарында жинаған іс-тәжірибесінің арқасында жауапты қызметтер атқарғандығына талдау жасалған. Ол Түркістан Компартиясы Орталық Комитетінің жауапты хатшысы, Түркістан Атқару Комитетінің төрағасы, Шығыс халықтары институты директорының орынбасары және КСРО Орталық Атқару Комитеті жанындағы Орталық баспа басқармасының төрағасы, түрік халықтарының жазуын латын әліппесіне көшіру жөніндегі Орталық Комитеттің төрағасы сияқты басшылық қызметтерді атқару барысына қысқаша түсінік берілген. Аталмыш жұмыстарды атқару барысында Нәзір Төреқұловтың қайраткерлік тұлғасын қалыптасып, мемлекет ісін терең меңгеруге жол ашты. Нәзір Төреқұлов шебер дипломат ретінде өз мемлекетінің беделін лайықты дәрежеде ұстап тұру, оның саяси, сауда-экономикалық, басқа да мақсаттарын табанды түрде қорғау және аса қажетті ақпараттарды дер кезінде ой елегінен өткізе білу сияқты салаларды терең меңгеріп, осыларды өз қызметінде орындап отырған саясаткер, қазақтан шыққан тұңғыш елші.
Мақала дәстүрлі қазақ тарихи ойының қалыптасуындағы түркілік негіз бен исламдық ықпалды айқындауға арналған. Түркі-ислам сопысы Қожа Ахмет Ясауидің көне түркілік биліктің киелілігі туралы түсінікті исламдық құндылықтармен одан әрі орнықтыруы Қазақ хандығында мемлекеттік идеологияға негіз болғандығы жөнінде тұжырымдар жасалады. Сонымен, қазақ дәстүрлі тарихи ойының ерекше формасы ретінде шежірелердің деректік маңызы және ғылыми құндылығына жоғары екендігіне көз жеткізіледі. Жошы ұлысынан бастап Қазақ хандығы кезеңін қоса алғанда Қожа Ахмет Ясауи негіздеген сопылық тариқат тұтастай діни-рухани процестердің өзегіне айналғандығы анықталады.
В статье представлены новые тенденции межкультурного диалога в контексте региональной геополитики и глобализации. Автором выделены основные аспекты, которые должны реализовываться Казахстаном с использованием инструментов мягкой силы. Ключевые слова: Гуманитарное, сотрудничество, глобализация, межкультурный, диалог, мягкая, сила
In the early 21st century the strategic course of development of the Republic of Kazakhstan turns to rapid modernization which aims at placing Kazakhstan amongst 30 more developed countries of the world. The industrial and innovative development, social modernization, active urbanization and gender based undertakings become indisputable and currently important determining factors of the state. Demographically Kazakhstan is distinguished by the fact that rapid modernization resulted in the interaction and combination of different, sometimes completely opposite, trends which were formed under the influence of different options of reproductive behavior of population in regions. In order to identify these differences the article, based on demographic zoning, highlights regions (clusters) by their birth and mortality rates. General characteristics is provided as well. The article specifies the most important factors which influenced the regional differences in birth and mortality rates (including infant mortality rate). Reproduction of the population was studied as a set and a result of interaction of two components of its processes - birth and mortality. At the same time the focus was put on the opposite relation: birth and mortality rates are exposed to a certain influence from this result and can change in response to modified general indicators of reproduction of the population.