Басты бет » «edu.e-history.kz» электрондық журналы » Макро- және микротарих

Макро- және микротарих

Мақала Арғын-Қаракесек ішіндегі Сарым руының белді тұлғаларының бірі - Бөрі Кенжебайұлының өмірбаяндық тарихына арналады. Бірінші бөлімде - ғылым пәлсафасы мен зерттеу әдіснамасындағы өзгерістерге қысқаша сипаттама беру арқылы өлкетану, тұлғатану саласындағы тарихи-антропологиялық зерттеулер алдына қойылатын талаптар анықталады. Екінші бөлімде – тарихнама мен дерек көздеріне сыни талдау жасалып, тұлғаның нақты туған және қайтыс болған жылдары анықталады. Түйін сөздер: ғылым пәлсафасы, зерттеу әдіснамасы, тарихи таным, тарихи-антропологиялық зерттеу, «антропологиялық (адамға) бетбұрыс», өмірбаяндық тарих, тарихты «жоғарыдан жазу», тарихты «төменнен жазу», «түсіндіру», «түсіну» ұстанымдары, өлкетану, тұлғатану, сыни талдау, тарихи шындық, әуесқойлық зерттеулер, аңыз, дерек, туған және қайтыс болған жылдар.
В данной статье рассматривается демографическая ситуация тюркских народов Казахстана за 1959-1970 гг. Этот период является самым малоизученным с точки зрения демографии тюркских народов КазССР. Политическое, экономическое и социальное положение в стране сыграло большую роль в изменении национального состава населения и его роста. Здесь рассмотрены данные материалов Всесоюзной переписи населения 1959 и 1970 гг. по КазССР.
Научное исследование посвящено анализу властной символики в культуре кочевников Центральной Азии гунно-сарматского периода. В работе используются письменные источники – древнетюркские, китайские, материалы археологических исследований. На основании имеющихся данных выделяются несколько основных групп властных символов – тамги, сюжеты генеалогических преданий, практики связанные с изменением физического тела. Данные инструменты служили элите кочевников для легитимации власти. Разнообразие типов и форм ее репрезентации показывает высокий уровень развития политической культуры в предтюркский период. Множественность воинственных элитарных группировок в гунно-сарматское время в Центральной Азии, порождало кочевников обращаться к совершенно разным сторонам культуры и традиции. Они использовали все возможные инструменты для обозначения своего высокого статуса в социополитической иерархии кочевников изучаемого региона. Развитие властной символики в гунно-сарматский период привело в начале раннего средневековья к кодификации данных символов в государственной культуре Первого Тюркского каганата. Ключевые слова: власть, символы, кочевники, Центральная Азия, генеалогии, тамги, фасцинация
Мақалада 1941-1945 жж. соғыс кезінде КСРО үкіметінің халықты азық-түлікпен қамтамасыз ету жүйесі, оның Қазақстандағы Бюросының қызметі зерттелген. Қазақстандағы Карточка Бюросы 1941 ж. жаз бен күзде әр облыста, қалада, ауданда, ауыл кеңестерінде, жұмысшы мекемелерінде құрылған азық-түлікті мөлшермен босату (сату) комиссияларының басын біріктіріп, 1942 ж. ақпаннан 1947 ж. желтоқсанның соңына дейін қызмет етті. Карточка жүйесімен азық-түлік сату ауыл-село халқына таралған жоқ. Карточка жүйесі1941-1947 жж. Қазақстанда жыл сайын орта есеппен 2 млн 200 мыңнан астам адамды қамтыды.
Мақалада ХІХ ғасырдың 60-70 жылдарында Шығыс Түркістан аумағында қалыптасқан Құлжа сұлтандығы мен Жетішар (Жеті шаһар) мемлекеттеріндегі саяси ахуалдардың қазақтар және қырғыздарға әсері мәселесі ғылыми тұрғыдан талданады. Авторлар өз тұжырымдарын ғылыми еңбектердің мәліметтері және мұрағат деректері бойынша негіздейді.
The article discusses the contribution of academician M.K. Kozybayev in the development of national historical science, in particular - historical figures studies (making political portraits of the leaders of the Soviet era and the evaluation of their work results). The article highlights the academician’s enormous contribution to the development of historical science and the formation of historical consciousness, the revival and development of spirituality, strengthening of inter-ethnic harmony and unity of the peoples of the sovereign Kazakhstan.
Аңдатпа. Мақалада Солтүстік Қазақстандағы Ақмола облысындағы "АЛЖИР" әйелдер лагері тарихы, тарихнамасы, мұрағаттық құжаттар талданылады. Тақырыптың тарихнамасы сексенінші жылдардан бастап қазіргі кезге дейін жарық көрген отандық және шетелдік зерттеушілердің еңбектері арқылы қарастырылады. Деректер ретінде аталған лагердің тарихын сипаттайтын Қарағанды, Ақмола облыстық мұрағаттары мен Астана қалалық мұрағаты қорлары құжаттары алынған.
Мақалада 1940 жылдары Қазақстанға депортацияға ұшыраған халықтарды күштеп қоныстандырудың тарихы қаралады. Арнайы қоныстандырылған ұлттар мен халықтардың құрамы, республиканың халық шаруашылығына тартылуы, жергілікті әкімшілік органдарының арнайы қоныстанушылар арасында жүргізген әлеуметтік саясаты және олардың жергілікті халықпен арадағы қарым-қатынасы талданады. Депортацияға ұшыраған ұлт пен ұлыстардың басым бөлігі Қазақстанға қоныстандырылған. Олар қазақ халқынан қамқорлық көріп, өз тағдырларын мәңгілікке қазақ жерімен байланыстырды.
Мақалада Қазақстан Республикасы тәуелсіздігінің 10 жыл толуына орай 2001 жылы 2 қарашада Оңтүстік Қазақстан облысындағы Шымкент қаласында ашылған7 саяси қуғын-сүргін құрбандарының музейі мен оның бүгінгі тыныс тіршілігі қарастырлған. Саяси қуғын-сүргін құр¬бандарына арналған музей экспозициясының ерекшелігіне түсінік беріліген. Музейдің сыртқы келбетінің ерекшелігіне және ондағы залдарға қойылған экспонаттарға талдау жасалған. Музей ортасына қойылған «Репрессия» скульптрлық композициясының ерекшелігі көрсетілген. Экспозиция залында саяси қуғын сүргінге ұшыраған қазақтың көрнекті мемлекет және қоғам қайраткерлері, саяси күрескер, патриот, ғалым, киелі өнер иесі болған тарихи тұлғалардың портреттер галереясымен танысуға болады. Саяси қуғын-сүргін құрбандарына арналып ашылған музей қазақ даласында әділеттікті қалпына келтірудегі және өткен ғасырдың саяси қуғын-сүргін құрбандарын мәңгі есте қалдырудағы дәлелі болып табылады. Кілт сөздер: музей, скульптура аштық, тарих, зұламат,саяси қуғын - сүргін
This article discusses the "Materials on the Kyrgyz land use ..." as a historical source on the history of Kazakhstan the late XIX - early. ХХ century. Documents gathered in the materials are unique in scope of coverage of the totality of the most important facts, events, phenomena in the field of history, ethnography, geography, place names and demography of the Kazakh people. They represent a set of statistical data, consisting of 27 volumes, which is an invaluable resource in the study of the Kazakh people of ethnic history, especially the traditional Kazakh economy. This materials research statistics and research expeditions conducted with the aim of colonizing the territory of Kazakhstan tsarist Russia in the late XIX century. - The beginning of the ХХ century. Despite the fact that these documents were the source for colonial policy, they are also a valuable source of information on the structure of the tribal structure, business, economic, social history and other aspects of the life of the Kazakhs of the period. Keywords: power, source, analysis, method, statistics, ethnicity, structure.