Home » Materials

Materials

С.М. Борбасов¹*. ¹Саяси.ғ.д., профессор. Ш. Уәлиханов ат. ТжЭИ. Алматы қ. *Автор-корреспондент. Е-mail: Borbasov54@mail.ru, https://orcid.org/0000-0002-3105-3696
ҒТАМР 03.20.00 DOI 10.51943/2710_3994_2021_4_1 «САРЫАРҚА» ГАЗЕТІ ҚАЗАҚ ҚАУЫМЫН ДЕМОКРАТИЯЛЫҚ ЕЛ БОЛУ ЖОЛЫНДАҒЫ КҮРЕСКЕ БАСТАУШЫ

Мақалада 1917-1919 жылдар аралығында Семей қаласында шығып тұрған «Сарыарқа» газетінің ұстанымдары талданады. Газеттің басты бағыты «Алаш» партиясының ұлт-азаттық идеялары қазақ қауымына түсіндіру және насихаттау болғандығы көрсетіледі. «Сарыарқа» газетінің бүгінгі зерттеушілерге қол жетімді болып отырған 54 санындағы демократиялық қоғам құру идеялары талданады. «Алаш» партиясының серкелері Ә. Бөкейхановтың, М. Дулатовтың, Ж. Аймауытовтың т.б. қазақ қауымын демократия идеялары мен принциптерін қалай түсіндіргендігі ашылады. Әсіресе Бүкілресейлік Құрылтай жиналысына депутаттар сайлауды, Қазақ комитеттерінің жергілікті билік органы ретіндегі ықпалын арттыруды мақсат еткендігі дәлелденеді. «Сарыарқа» газетінің қазақ халқын демократиялық күреске жұмылдырудың жолдарын, тәсілдерін, стратегиясы мен тактикасын насихаттауы талданады. «Сарыарқа» газеті Алаш партиясының қазақ қауымын өркениетті адамзат дамуының даңғыл жолына тартуды, қосуды мақсат тұтқандығы баяндалады. Газетте «Алаш» қайраткерлерінің қазақ халқы алдындағы зор беделі көрсетіледі. Олардың көрнектілерінің азаттық жолындағы күрестегі орны мен рөлі ашылады. Сонымен қатар «Сарыарқа» газетінің білімді, өнерді, мәдениетті қолдауы жайында ақпараттар беріледі. Газеттің білімге талпынған қазақ жастарын қолдау мақсатында мецанаттық қозғалысты өрістетуді насихаттауы көрсетіледі. «Сарыарқа» қазақ қауымын демократиялық қоғам құру мақсатында өзінің ұлттық ішкі потенциалына ғана сенуін тәрбиелеуге ұмтылуын жақтағандығы айтылады.

С.Р. Сарманова¹*. ¹К.и.н., СНС. Сибирский филиал Российского НИИ КиПН им. Д.С. Лихачева. Россия, г. Омск. *Автор-корреспондент. https://orcid.org/ 0000-0002-9604-589X
МРНТИ 03.61.91 DOI 10.51943/2710_3994_2021_4_1 ПРОБЛЕМЫ СОХРАНЕНИЯ КУЛЬТУРНОГО НАСЛЕДИЯ И ИСТОРИЧЕСКОЙ ПАМЯТИ В МУЗЕЯХ РОССИЙСКО-КАЗАХСТАНСКОГО ПРИГРАН

Статья посвящена проблеме сохранения культурного наследия и исторической памяти в пространстве Марксовского краеведческого музея. Автором рассматриваются различные трактовки культурного наследия и исторической памяти. В статье на примере немецкой экспозиции музея раскрывается содержание процесса сохранения и трансляции культурного наследия. В качестве методологического инструментария исследования выступает концепция «мест памяти» французского историка Пьера Нора, объясняющая влияние памятных мест на историческую память народа и сохранение его этнической идентичности. Автором сделан вывод о том, что понятия «культурное наследие» и «историческая память» характеризуются многозначностью и требуют комплексного подхода к изучению, а музейная экспозиция как форма репрезентации истории отражает традиционную культуру поволжских немцев во всем многообразии ее проявлений.

M.M. Kozybayeva¹*. ¹PhD, Scientific Secretary of Ch.Ch. Valikhanov Institute of History and Ethnology. Kazakhstan, Almaty. *Corresponding author. E-mail: koz.mahabbat_85@mail.ru, https://orcid.org/0000-0002-7223-2439
IRSTI 03.20.00 DOI 10.51943/2710_3994_2021_4_1 URBAN FAMILY IN THE CONTEXT OF STUDYING THE EVERYDAY LIFE OF NORTH KAZAKHSTAN CITIES IN 1920-1930s

The paper analyzes the everyday life of urban population of North Kazakhstan in 1920-1930s via analysis of family and social relations of these people. The article provides analysis of scientific literature covering specifics of the studying the everyday life of Soviet Union cities. The author used file copies, museum collections of written documents, statistic materials as sources. Changes in consciousness of citizens of Soviet Union that had led to modernization of social relations on an example of city population of this region are shown in the paper. There were several ways of interference of authorities in family affairs: community participation in family affairs via people courts that conducted divorce proceedings; ban on marriage registration in religious institutions; fight against vestiges in Kazakh society: elimination of bride price (kalym) and plural marriage. Breakup of family relations and distortion of family values were attributes of the period of Great Terror of 1937-1938s. During the years of Stalin repressions thousands of families were destroyed, children of “public enemies” were persecuted more and more widely, people changed surnames and marks of national identity in personal documents. The author came to the conclusion that new forms of political organization of society had impacted modernization of private life, family, marriage and had caused new problems, that manifested themselves in loss of former family values.

Tao Lin¹, Abilova Narmina²*. ¹Southwest University. Professor. China. https://orcid.org/0000-0003-2446-0450. ²Doctoral Student. Southwest University. Chongqing, China * Corresponding author. https://orcid.org/0000-0002-1698-5778
IRSTI 03.61.00 DOI 10.51943/2710_3994_2021_4_1 TENGRIANISM IN THE CULTURE OF THE EASTERN EUROPEAN TURKS: THE MAIN LEITMOTIVES

This article examines the process of formation of Tengrianism in the cultures of Eastern European peoples of Turkic origin. The study of the history and current state of the Turkic peoples of the Volga region and the Urals will allow you to better choose an angle for considering the history of the culture of the Turks, will provide a basis for the worldview and worldview of these peoples, and will also allow you to better understand the geopolitical events of a particular historical epoch. Rethinking Tengrianism as a system of worldview among the peoples of the Volga-Ural region is important not only from the point of view of the formation of cultural history, but also through the projection of the influence of this region on the history of our own homeland. The commonality of culture, expressed in traditional culture, everyday life, food and customs, allows us to consider the history of this region as a single whole, which prompts us to reconsider a number of nodal problems of the history of the nomads of Eurasia.

Қ.Қ. Бекетай¹*. ¹Магистрант. Әл-Фараби ат. ҚазҰУ. Қазақстан, Алматы қ. *Автор-корреспондент. E-mail: beketay.k@gmail.com, https://orcid.org/ 0000-0003-2696-2454
ҒТАМР 03.20.00 DOI 10.51943/2710_3994_2021_4_1 ТҮРГЕШ ҰЛЫСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЭТНИКАЛЫҚ ҚҰРАМЫ

Мақалада Түргеш ұлысының тарихына қысқаша шолу жасалынып, бүгінде ерекше маңызы бар «Алаш» түсінігінің қалыптасу проблематикасы қарастырылады. Түргеш-Алаш синоним ретінде қолданылуы туралы ғылыми дискуссияның тұжырымдары жанданып үлгергендіктен, олардың әрқайсысын тереңірек ашып сипаттауға талпыныс жасалынған. Қытай жылнамаларындағы «Түргеш-Алаш-чор» деген түсініктің пайда болу себептеріне талдау жүргізіліп, зерттеушілердің көзқарастарын талдауға баса назар аударылған. Сонымен қатар, Алаш этнонимінің Түргеш ұлысында қолданылу аясы бойынша классификация жасалынып, түсініктеме берілген. Түргеш ұлысының этникалық тарихына қатысты зерттеулерге талдау жасалынып, Түргеш-Алаш ұлысы мен Алаш қауымдастығы немесе Қазақ халқының этникалық бастамасы түсінігіне анықтама беріліп, Т. Омарбеков пен Ә. Дәулетхан көзқарастары негізінде этникалық кесте қалыптастырылған. Мақалада Қазақ халқының қалыптасуындағы Алаш қауымдастығының орны мен маңызы сипатталып, тарихи рөлін анықтауға көңіл бөлінеді. Нәтижесінде, Түргеш ұлысы мен қазақ ру-тайпалары арасындағы бір тайпа бірлестіктерінің болғандығы айқындалып, салыстырмалы талдау жүргізілді.
1 2 ... 193 Next